Bohaterowie stulecia: Marszałek Józef Piłsudski
Bohaterowie stulecia: Marszałek Józef Piłsudski

Marszałek Józef Piłsudski w towarzystwie m.in. gen. Daniela Konarzewskiego i komisarza Władysława Jaroszewicza. (fotografia ze zbiorów NAC)

Bohaterowie stulecia: Marszałek Józef Piłsudski

Spośród „ojców” polskiej niepodległości z 1918 r., Józef Piłsudski - irredentysta, przywódca socjalistów, brygadier Legionów Polskich, Naczelnik Państwa, Marszałek, pogromca Armii Czerwonej, architekt demokratycznej II RP, a później autor zamachu stanu z 1926 r. i dyktator - dystansuje rywali popularnością wśród współczesnych i potomnych... 

Samotny i niezrozumiany Ojciec Niepodległości

By się o tym przekonać, wystarczy dokonać bilansu książek, filmów, ulic, i pomników dedykowanych Piłsudskiemu, Dmowskiemu, Paderewskiemu, Witosowi, czy Daszyńskiemu. Sytuację tę zwykle tłumaczy się tym, że jako romantyk, a zarazem „silny” przywódca, dążący do naprawy państwa, Komendant jest bliski mentalności Polaków. Jeśli tak jest, to doprawdy prawdziwy paradoks.

Okazuje się ni mniej, ni więcej, że zawdzięczał i zawdzięcza on swą popularność wśród rodaków cechom i intencjom, które… nigdy nie były mu bliskie! Piłsudski nie był bowiem romantykiem. Jeśli już to - kolejny oksymoron! - romantycznym realistą. Romantyzm przejawiał się w wyznaczaniu maksymalistycznego strategicznego celu: suwerennej i bezpiecznej Polski. Realizm - w pragmatycznej, koniunkturalnej, wręcz oportunistycznej taktyce, mającej umożliwić jego osiągnięcie.

To ta paradoksalna mieszanka sprawiała, iż w zależności od zmieniających się okoliczności dawny lider socjalistów stawiał w obliczu wojny na oddziały strzeleckie i ideę Legionów, a urodzony dyktator zarządzał najpierw wybory do Sejmu Ustawodawczego (by związać obywateli z państwem, a przy tym dać władzom RP demokratyczną legitymację i międzynarodowe uznanie w dobie konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 r.), a później z bronią w ręku obalić „sejmokrację” i zaprowadzić rządy autorytarne.

Czy jednak przewrót majowy miał być w istocie wstępem do naprawy państwa? Dlaczego w takim razie - z góry przepraszam urażonych - rasowe „zwierzę polityczne”, jakim był Piłsudski (zgadzali się co do tego nawet jego wrogowie) lekceważył plany nowej konstytucji,  kwestię mniejszości narodowych i kluczowe zagadnienie społeczno-gospodarcze jakim była reforma rolna?! Dlaczego skupił się jedynie na problemach armii i dyplomacji?!

Ponieważ - stanowiło to o tragicznej (w iście szekspirowskim stylu) samotności „ojca” niepodległości wśród rodaków, adorujących go za odbudowę Rzeczypospolitej - zdawał sobie sprawę, że w obliczu krótkiego antraktu pomiędzy wojennymi kataklizmami, za jaki uważał międzywojnie, przewidując kolejny wielki zbrojny konflikt, czasu na naprawę państwa nie ma! Że priorytetem jest zorganizowanie armii i zawiązanie sojuszy. Że celebrowana przez Polaków niepodległość może okazać się krótką opowieścią bez happy-endu…
Fotografia ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Fotografia ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Uniwersytet Łódzki to największa uczelnia badawcza w centralnej Polsce. Jej misją jest kształcenie wysokiej klasy naukowców i specjalistów w wielu dziedzinach humanistyki i nauk ścisłych. UŁ współpracuje z biznesem, zarówno na poziomie kadrowym, zapewniając wykwalifikowanych pracowników, jak i naukowym, oferując swoje know-how przedsiębiorstwom z różnych gałęzi gospodarki. Uniwersytet Łódzki jest uczelnią otwartą na świat – wciąż rośnie liczba uczących się tutaj studentów z zagranicy, a polscy studenci, dzięki programom wymiany, poznają Europę, Azję, wyjeżdżają za Ocean. Uniwersytet jest częścią Łodzi, działa wspólnie z łodzianami i dla łodzian, angażując się w wiele projektów społeczno-kulturalnych.

Zobacz nasze projekty naukowe na https://www.facebook.com/groups/dobranauka/

autor: prof. Przemysław Waingertner

redakcja: Centrum Promocji UŁ

NAC_logo_podstawowe_kolor_pozytyw.jpg
Powiązane artykuły
UŁ komentuje: Konstytucja 3 Maja

Konstytucja 3 Maja to dokument, z którego Polacy powinni być dumni, bo jest dowodem umiejętności kompromisów i wspólnego twórczego działania w skrajnie nieprzyjaznej sytuacji zewnętrznej.
UŁ komentuje: „Polskie obozy śmierci”

„Polskie obozy śmierci” – to określenie znów, w ostatnich dniach, jest wielokrotnie powtarzane. Sejm przyjął nowelizację ustawy o IPN, która wprowadza m.in. karę grzywny lub karę do trzech lat więzienia za użycie sformułowania "polskie obozy śmierci". Był to początek dyplomatycznego konfliktu między Polską a Izraelem. Okazuje się jednak, że pierwszym skazanym wedle nowego prawa, gdyby wciąż żył, byłby… Jan Karski. Więcej o sprawie opowiada dr Adam Sitarek z Centrum Badań Żydowskich UŁ.
UŁ komentuje: Powstanie Warszawskie

Mijają 73 lata od wybuchu Powstania Warszawskiego. 1 sierpnia 1944 r. blisko 50 tys. powstańców stanęło do walki. O tle historycznym walk w stolicy i sylwetkach wybranych powstańców opowiada prof. Przemysław Waingertner z Wydziału Filozoficzno-Historycznego UŁ.
Uniwersytet Łódzki na 100-lecie niepodległości

Uniwersytet Łódzki na wiele sposobów włącza się w obchody 100-lecia odzyskania niepodległości. Jesteśmy świadomi, że stanowimy część tego jubileuszu, poprzez niektóre miejsca i historie, związane z Uczelnią. W listopadzie, na zainteresowanych, czekają opowieści historykó
Na Twój adres e-mail została wysłana prośba o potwierdzenie subskrypcji.
Potwierdzając subskrypcję wyrażasz zgodę na przetwarzanie Twoich danych w celu otrzymywania treści publikowanych w serwisie.